كرده‌اند كه گفت : رسول خدا ص فرمود : معناى آيه * ( « اتَّقُوا اللَّه حَقَّ تُقاتِه » ) * اين است كه اطاعت بشود و نافرمانى نشود ، و يادآورى بشود و فراموش نگردد . و در همان كتاب « 1 » است كه خطيب از انس روايت كرده كه گفت : رسول خدا ص فرمود : هيچ بنده اى از خدا نمىترسد و پروايى كه حق او است نمىدارد ، مگر وقتى كه يقين داشته باشد آنچه به او رسيده ممكن نبوده كه نرسد و آنچه كه به او نرسيده ممكن نبوده و قرار نيست كه برسد . مؤلف قدس سره : در بيان قبلى ما گذشت كه چگونه معناى دو حديث اول از آيه شريفه استفاده مىشود . و اما حديث سوم در حقيقت تفسير آيه به لازمه معناى تقوا است نه خود معناى آن ، و اين خود واضح است . و در تفسير برهان « 2 » از ابن شهرآشوب ، از تفسير وكيع از عبد خير روايت آورده كه گفت : من از على بن ابى طالب ع از كلام خداى عز و جل كه فرموده : * ( « يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّه حَقَّ تُقاتِه » ) * پرسيدم ، فرمود : به خدا سوگند جز بيت رسول اللَّه ص كسى به اين دستور عمل نتواند كرد ، اين ما اهل بيت اوئيم كه دائما به ياد خدائيم و هرگز فراموشش نمىكنيم و اين مائيم كه شكرش را بجاى آورده و كفرانش نمىكنيم و اين مائيم كه او را اطاعت كرده ، هرگز نافرمانيش نكرده‌ايم . و وقتى اين آيه نازل شد ، اصحاب عرضه داشتند : ما طاقت اين تكليف را نداريم . لذا خداى تعالى اين آيه را نازل كرد : « فَاتَّقُوا اللَّه مَا اسْتَطَعْتُمْ » « 3 » وكيع سپس جمله « مَا اسْتَطَعْتُمْ » را معنا كرده به « ما اطقتم » يعنى هر قدر كه طاقت داريد . ( تا آخر حديث ) . و در تفسير عياشى « 4 » از ابى بصير روايت آورده كه گفت : از امام صادق ع از معناى كلام خداى عز و جل كه فرموده : * ( « اتَّقُوا اللَّه حَقَّ تُقاتِه » ) * پرسيدم ، فرمود : اين آيه به وسيله آيه « فَاتَّقُوا اللَّه مَا اسْتَطَعْتُمْ » نسخ شده است . مؤلف قدس سره : از روايت وكيع چنين استفاده مىشود كه منظور امام صادق ع هم از نسخ شدن آيه ، نسخ اصطلاحى نيست ، بلكه مراد بيان مراتب تقوا است . و اما نسخ به معناى اصطلاحيش كه از بعضى مفسرين نقل شده ، مخالف با ظاهر قرآن شريف است

--> ( 1 ) در المنثور ج 2 ص 60 . ( 2 ) تفسير برهان ج 1 ص 304 ح 3 . ( 3 ) پس از خدا پروا بداريد ، هر قدر كه مىتوانيد . ( 4 ) تفسير عياشى ج 1 ص 194 .